Ambities

Door het herfstachtige weer deze maand ben ik niet zo vaak op de tuin. Des te meer tijd heb ik om binnen op de bank te dromen van hoe ik het allemaal wil hebben. Om het alvast een beetje tastbaar te maken heb ik het "Tuinplan 2012" getekend. Zo lijkt het al heel wat!

Als ik dan weer eens op de tuin kom, waar het gras weer wat langer is geworden en het onkruid op nog meer plaatsen tevoorschijn is gekomen, wordt het verschil tussen droom en realiteit pijnlijk zichtbaar. Vele uren werk scheiden mij nog van het ideaalplaatje - als ik dat überhaupt ga bereiken. Ik denk nog net niet: waar ben ik aan begonnen? (De eerlijkheid gebiedt overigens te zeggen dat ik me daar niet grondig in heb verdiept en wie weet is dat maar goed ook.) Om niet gefrustreerd te raken zie ik twee opties: mijn ambities bijstellen of de planning loslaten. Nou ja, dat eerste is eigenlijk geen optie, want ik wil nog even vasthouden aan die droom. Het tweede dan dus: rustig doorwerken voorzover tijd, weer en energie dat toelaten en blij zijn met elk afgerond klusje en met elk stuk groente of fruit dat dit jaar op mijn bord belandt.

PS Mijn recensie van het boek Zelfgeoogst ("moestuinieren in een sinaasappelkistje") staat op Fabulous Food Fan.

Spiegeltje, spiegeltje in de grond

Tijdens de bomensnoeicursus vorige maand kreeg ik het advies om het gras rond mijn fruitstammen weg te halen. "Dan kan ik ze beter bemesten?", dacht ik heel snugger op te merken. "De wortels van je bomen strekken zich onder je hele tuin uit, dus daarvoor kun je beter mestkorrels over je gras uitstrooien", was het antwoord. Een zogeheten boomspiegel, een open plek rond een boomstam, is bedoeld om de boom lucht en water te geven. Dat oprukkende gras verstikt 'm namelijk.

Veel gemeenten stimuleren hun inwoners om boomspiegels te beplanten. Ik doe daar in mijn straat ook aan mee. Goed voor de biodiversiteit en het staat fleurig. Maar bij fruitbomen kun je dat beter niet doen. De boom en de planten moeten dan vechten om de grond - en dat kan ten koste gaan van mooi fruit. Een vorige huurder moet dit ook al geweten hebben, maar de spiegels waren nu al een tijdje niet meer onderhouden. Aan de slag dus, met graskantafsteker, plankje en spitvork. Een hele klus, vooral nu de grond natter, kleffer en zwaarder is geworden door de regen. Maar het resultaat maakt alles goed!





Een rechthoek om de ene appelboom
en een rondje om de pruimenboom.
Zo had een van mijn voorgangers het ook bedacht.



Magisch vierkant

Halverwege mijn tuin, midden in het gras, ligt een bijzonder vierkant. (Je zou ook kunnen zeggen: een rommelig stukje.) Allerlei dor gras en droge pluimen bedekten deze winter de bewuste plek. Met hulp van een enthousiast familielid -  sommige mensen staan werkelijk te trappelen om iets te doen in mijn tuin en alleen als ze het zelf ook echt leuk vinden doe ik daar soms mijn voordeel mee - heb ik het vierkant blootgelegd. Het leek wel een archeologische opgraving. Er kwam van alles uit de grond: roestige pinnen, stokken, trottoirtegels en andere stenen, bollen, wortels, uiteraard onkruid en het deksel van de nostalgische regenton (die overigens zo lek is als een mandje).

Tot een jaar of drie geleden stond op deze plaats een broeikas. De huurder vóór de vorige huurster heeft die meegenomen toen hij stopte met de tuin en zij heeft op die plek "alleen af en toe wat bollen neergezet". Ik ga er deze zomer een bloementuin van maken. Hoewel ik in een anonieme reactie op een eerder tuinblog ben gewaarschuwd voor deze "fout", heb ik een biologisch akkerbloemenmengsel gekocht, oftewel: het zaad van cultuurhistorische bloemen. Als ik mijn ogen dichtdoe, zie ik de rode klaprozen en de blauwe korenbloemen al wuiven... Als ik ze weer opendoe zie ik waarschijnlijk het weggewaaide zaad van de bloemen elders weer opkomen, maar dat zie ik dan wel weer. De rand van vrouwenmantel behoud ik, alleen al omdat het zo'n genot is daar regendruppels op te zien liggen. Voor de lekke regenton heb ik een mooie nieuwe bestemming bedacht, geïnspireerd door een geweldig boek waarover ik een volgende keer zal schrijven.

De vier plagen

Ik zat op mijn knieën voor het tweede moestuinbed. Daar was inmiddels aardig wat ongewenst groen verschenen en het leek me goed om dat te verwijderen vóór het omspitten. Mijn idee was dat de grond losser zou worden als ik die eerst met mijn onkruidsteker te lijf ging, waardoor het spitten minder zwaar zou zijn. Vrolijk neuriënd begon ik aan dit monnikenwerkje toen buurvrouw L. kwam informeren hoe het ging. “Jij gaat wel heel degelijk te werk”, constateerde ze – nog net niet hoofdschuddend. “Ik heb een stuk gereedschap dat je misschien wilt uitproberen, dan ga je wat sneller.” En ze haalde de grelinette (een woelvork) uit haar schuurtje. “Kijk,” demonstreerde ze, “zo kun je grotere stukken tegelijk losmaken en uitschudden, en dan trek je het onkruid er veel makkelijker uit.” Dat moest ik toegeven. Het onkruid bleek ook veel dieper te wortelen dan die 20 cm die ik met mijn steker kon behappen. “Maar ook met de grelinette haal je die wortels er niet uit hoor, dat zit meters diep”, boorde L. mijn verwachting meteen de grond in. “We hebben hier vier plagen en daar blijf je altijd tegen vechten: zevenblad, heermoes, kweek en winde.” Dat zevenblad had ik al ontdekt en (afkloppen!) dat zie ik nu even niet meer. Met de heermoes was ik juist die middag op mijn knieën de strijd aangegaan. Kweek kende ik nog niet. “Daar staat dit bed vol mee, dat is dat gras met die lange wortels”, liet L. zien. En winde… is dat niet die zomerse plant met die mooie bloemen?

Twee van de vier plagen: heermoes
(die merkwaardige omhoogstekende stengels)
en kweekgras

Rara, wat is dit?

Na de warme maartmaand en de spaarzame regendruppels in april schiet het groen de laatste weken omhoog. Alles wat in de grond zit - door de vorige huurster geplant dan wel niet verwijderd of wat gewoon is komen aanwaaien – komt in rap tempo op. Soms levert dat een aangename verrassing op, zoals een rabarberplant. Ik heb daarvan nu zelfs een tweede exemplaar ontdekt, overigens op een wat onhandige plek tussen de frambozenstengels. En soms levert dat groen van een meer bedenkelijke soort op, zoals zevenblad en berenklauw. Er komt ook van alles tevoorschijn waarvan ik nog niet weet wat ik ervan moet denken, simpelweg omdat ik het niet herken. Wie er verstand van heeft of kan determineren mag een handje helpen!




stinsenplant,
toevallig net met insect

 



op het afgeknapte bordje staat: Maggikruid




lijkt op vrouwenmantel

 

van alles wat (1)




ziet eruit als munt, ruikt naar citroen

 

van alles wat (2)






soort koningskaars,
aangevreten of aangetast door de kou?



half verscholen onder de zwarte bes



Niks "even"

Even de was opruimen, even mijn administratie doen, even nieuwe schoenen kopen... en dan altijd weer schrikken als ik na afloop op de klok kijk. De meeste klusjes kosten in de regel veel meer tijd dan ik van tevoren denk - al dan niet door niet-ingecalculeerde tegenvallers. (Je zou ook kunnen zeggen: na al die jaren ervaring ben ik nog steeds niet in staat een realistische tijdsinschatting te maken.) Met klusjes in de tuin is het al niet anders. Opmerkingen als "ik ga even het pad schoonmaken" of "ik haal even het onkruid naast de schuur weg" slaan nergens op - over beide klussen heb ik drie dagdelen gedaan. Maar hardleers als ik ben ging ik twee weken geleden "even het tweede moestuinbed klaarmaken". Je raadt het al, daar ben ik nog steeds niet mee klaar. Want voordat ik het überhaupt "even" kon gaan omspitten moest ik eerst "even":

een berg aardperen uitgraven

verdwaalde aardbeienplantjes herplanten

paardenstekken verwijderen

een overleden cherrytomaat opruimen









ongewenste graspollen lossjorren

en oprukkend heermoes uit de grond halen...
... maar daarover later meer!

Poep scheppen

Het was zover dit weekend: mijn eerste werkbeurt. Per tuinseizoen zijn er tien ochtenden voor algemene werkzaamheden op ons complex. Je wordt geacht je voor minstens vier daarvan op te geven. Een goede zaak, want anders zouden de algemene voorzieningen vast niet zo netjes worden onderhouden. Toen ik aankwam bij het verenigingsgebouwtje om twee minuten over negen (op tijd komen is niet mijn sterkste kant), was de kring plastic tuinstoelen al leeg. (*note to self* dus niet: verzamelen om 9.00 uur, maar: aan de slag om 9.00 uur.) "Pak een kruiwagen en loop maar achter de rest aan", begroette de coördinator me vrolijk. Bij het eindpunt aangekomen zag ik wat de bedoeling was. Het restant ruige mest en houtsnippers buiten de poort moest naar binnen worden gebracht. Daar kunnen mensen die dan nog steeds per kruiwagen kopen. "Restant" klinkt als weinig, maar met acht, negen mensen liepen we anderhalf uur heen en weer voordat al die poep was weggeschept. En hoe dieper in de hoop, hoe meer die begon te dampen en te stinken. Ik voelde een bevestiging van mijn keuze voor ecologisch tuinieren.

Op de pauze werd niet beknibbeld: een half uur koffie en thee drinken - uit je eigen thermoskan uiteraard. Ik raakte aan de praat met een medetuinder die weinig tijd heeft voor haar tuin. "Dus zet ik er makkelijke en grote groenten in: rabarber, pompoen, tuinbonen." Tuinbonen? Die schijnen het hier waanzinnig goed te doen! Wat voor steun heb je daarvoor gebouwd, wilde ik van haar weten. Overal zie ik namelijk prachtige constructies met gekruiste en overdwarse houten latten. Maar deze tuinder heeft dus weinig tijd. "De planten staan dicht bij elkaar en ik bind er gewoon een touw omheen." Aha. "Met een net eroverheen, want anders eten de vogels ze op." Oh? Maar moet dat net niet over de frambozen? "Die eten de vogels bij mij niet", verzekerde ze me.

Aldus weer een boel wijzer geworden heb ik nog een uurtje takken op de takkenwal gegooid, op een stukje van het terrein dat me nog niet eerder was opgevallen. Leerzaam hoor, zo'n ochtendje.

Het gras en de buren

Een vraag die mijn medetuinders schijnbaar bezighoudt is wat ik met mijn gras ga doen. "Laat je dat liggen?", heb ik nu al drie keer gehoord. Aan de intonatie te horen zouden zij er wel raad mee weten. Maar ik vind mijn tuin juist zo leuk vanwege dat gras! Er staan drie prachtige oude fruitbomen in en binnenkort staat er een fijne picknicktafel op. Natuurlijk vraagt zo'n grasmat onderhoud. De randjes ben ik aan het bijwerken en ik laat het niet meer zover komen dat het over het pad groeit. De handleiding van de motormaaier roept me; de sprietjes worden nu echt langer. Het lijkt me een heerlijk ontspannen klusje om na een dag werken met die maaier heen en weer te lopen. Maar toch... er zijn nog zoveel andere klusjes die ik liever eerst doe. En stiekem vind ik die madeliefjes in het groen heel schattig en zo'n geschoren gazon onaantrekkelijk. Maar wat zullen de buren wel niet zeggen: zie je wel dat je dat gras weg moet doen...? "Wat kan jou dat nou schelen?", zei vriendin M. "Al komt het tot je knieën, het is toch zeker jouw gras?" Verbluft keek ik haar aan. Tegelijk voelde ik: ze heeft gelijk.

Druifjes, besjes, appeltjes



Aalbes

 




 

De ene appel



Blauwe druif







Zwarte bes





Het allereerste bloemetje in de aardbei

Nogmaals zwarte bes